گروه آموزشی پژوهشی آزمانو
logo.png

وبلاگ

حفاظت فردی در آزمایشگاه

ایمنی
آزمایشگاهی

حفاظت فردی در آزمایشگاه

زمانی که یک آزمایشگر وارد محیط آزمایشگاه می­شود با خطرات بسیار جدی روبرو می­شود به همین دلیل بر هر شخصی لازم است تا با تجهیزات حفاظت فردی و نحوه مقابله با این خطرات آشنا شود. در این مقاله به معرفی تجهیزات حفاظت فردی در آزمایشگاه پرداخته شده است.

تجهیزات حفاظت فردی (PPE)Personal Protective Equipments

تجهیزات حفاظت فردی باید به عنوان یکی از خطوط دفاعی مهم و اصلی حفاظت افراد آزمایشگاه در برابر مخاطرات موجود محسوب گردد. اگر چه PPE جایگزین روش های مهندسی و روش های کنترل اداری نیست ولی باید به عنوان یک بخش مکمل در کنار این روش ها حضور داشته باشد تا سلامت و ایمنی کارکنان و دانشجویان آزمایشگاه ها به حد قابل قبولی برسد.

تجهیزات حفاظت فردی در آزمایشگاه باید به میزان کافی و همچنین در دسترس کارکنان، دانشجویان، بازدید کنندگان و کلیه افرادی باشد که در معرض مخاطرات قرار می گیرند تا بدین وسیله میزان تماس و مواجهه با مخاطرات فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیک و … کاهش یابد. از جمله تجهیزات حفاظت فردی معمول که در آزمایشگاه ها مورد استفاده قرار می گیرد می توان به انواع دستکش، عینک، روپوش، محافظ صورت، چکمه، محافظ های شنوایی و … اشاره کرد.

انتخاب تجهیزات متناسب با مخاطرات و بر اساس شناسایی و ارزیابی و نحوه استفاده صحیح از آنها از جمله بهترین مواردی است که می توان در خصوص PPE مطرح نمود. در هنگام تصمیم به استفاده از تجهیزات حفاض فردی، پاسخ به این سؤالات می تواند بسیار تعیین کننده باشد.

نوع مواد شیمیایی مورد استفاده چیست؟ غلظت و مقدار آن به چه میزان است؟

نحوه مواجهه عوامل زیان آور با شخص چگونه است؟ بررسی راه های ورود مواد خطرناک به بدن.

موادی که PPE از آن ساخته شده چیست؟ بررسی مشخصات آن نسبت به مخاطره مورد نظر و عدم بروز مشکلات برای فرد استفاده کننده.

مشخصات PPE در مواجهه با شرایط مورد نظر، نظیر زمان مفید، تجزیه پذیری و ….

همچنین راحتی و سهولت در کاربرد نیز عامل مهمی جهت ترغیب افراد به استفاده از تجهیزات حفاظت فردی است. نکته حائز اهمیت شرایط نگهداری این تجهیزات است که سهم به سزایی را در حفظ قابلیت های آنها در زمان استفاده ایفا می نماید.

آموزش استفاده صحیح و بجا از تجهیزات حفاظت فردی (PPE) از جمله مواردی است که ممکن است فراموش گردد و با این آموزش ها می توان موارد ذیل را به افراد یادآور شد.

زمان استفاده از PPE در چه مواقعی است؟

PPE مناسب در آزمایش ها و شرایط گوناگون چیست؟

نحوه نگهداری و تعویض و دور انداختن PPE در شرایط مختلف چگونه است؟

بطور خلاصه تجهیزات حفاظت فردی معمول و مورد استفاده در آزمایشگاهها را می توان به شیوه زیر تقسیم بندی نمود.

محافظ های چشم و صورت

این محافظ ها بسته به مخاطرات باید توانایی محافظت از چشم و صورت در برابر ذرات و اجسام پرتاب شده، شیشه های شکسته، قطرات پرتاب شده اسیدی و یا بازی، بخارات و یا گازهای شیمیایی و طیف های نوری با قابلیت ایجاد آسیب در چشم و … را دارا باشند. از جمله این تجهيزات می توان به موارد زیر اشاره نمود:

عینک های ایمنی: حفاظت متوسط در برابر پرتاب اجسام.

گاگل و یا عینک های فنجانی: برای مایعات و مواد شیمیایی، برای جوشکاری و برشکاری. ۳

محافظ های پوست: توصیه می گردد با تجهیزات اصلی نظیر عینک ایمنی استفاده گردد.

محافظ های صورت ویژه جوشکاری

محافظ های لیزری برای چشم: این عینک برای تمامی فرکانس ها و طول موج ها نبوده و باید درست و مطابق با مشخصات لیزر مد نظر انتخاب گردد.

حفاظ های مختلف صورت برای مخاطرات مختلف.

محافظ های دست

بیشترین آمار جراحات و آسیب ها مربوط به دستها و بازوان است، که در ۴ گروه تماس با مواد شیمیایی، خراش، برش و مواجهه با سرما و گرما طبقه بندی می گردد. زمانی که خطرات قابل توجهی نظیر مواجهه با مواد شیمیایی، امکان بریدگی و یا پارگی و ایجاد خراش و سوراخ شدگی، سوختگی برق، خطرات بیولوژیک و یا درجه حرارت مضر وجود دارد، استفاده از دستکش ضروری است. ذکر این نکته بسیار حائز اهمیت است که دستکشی همه منظوره برای محافظت دست در برابر همه حالات فوق وجود ندارد و دستکش مورد نظر باید بر اساس نوع و میزان احتمالی آسیب انتخاب شود. همچنین باید به خاطر داشت بسیاری از مواد قابلیت جذب سریع از طریق پوست را دارا هستند که در این صورت انتخاب دستکشی نفوذناپذیر در این خصوص بسیار ضروری خواهد بود. از این رو براساس نوع مخاطره و ریسک موجود باید دستکش را انتخاب و استفاده نمود. برخی از انواع آنها عبارتند از: دستکش های پارچه ای، دستکش های چرمی، دستکش های مشی فلزی، دستکش های کار با دمای زیر سرد، دستکش های مقاوم در برابر مواد شیمیایی، دستکش های لاتکس، نیتریل نئوپرن و …

باید به خاطر داشت که هر کدام از موارد فوق برای کار خاصی مناسب است، به عنوان مثال دستکش های نئوپرن در مقابل اسیدهای معدنی، آلی، بازها و الكل ها و حلال های نفتی مقاوم هستند. در برخی مواقع ممکن است بنا به ضرورت، نیاز به استفاده از دو دستکش به صورت همزمان برای بالا بردن سطح حفاظت باشد که با رعایت همه جوانب باید به خاطر داشت، اگر مواد خطرناک از دستکش اول به روی دستکش دوم نفوذ کرده بود باید دستکش اولی (که در تماس با پوست دست است) نیز تعویض گردد. همچنین با توجه به گستره آلودگی های روی دستکش در هنگام دفع و در آوردن دستکش ها از دست، باید الزامات پسماندها رعایت شود و همچنین نباید دستکش در محیط خارج از آزمایشگاه پوشیده شده و یا با آن دستگیره در، تلفن همراه و یا … لمس گردد.

لباس های حفاظتی

شامل کلیه اقلام پوشیدنی است که از لباس های معمولی فرد در آزمایشگاه در مقابل آلودگی های شیمیایی، بیولوژیک و پاشش مایعات محافظت می کند و از آن جمله می توان به کت، روپوش، پیش بند، چکمه و کاور کفش اشاره نمود که در واقع یک سپر حافظتی به شمار می آیند. البته پوشیدن لباس و پاپوش (کفش) نیز در آزمایشگاه ها قواعد خاصی دارد که در بخش قواعد عمومی به آنها اشاره خواهد شد. در هنگام انتخاب این پوشش ها توجه به مخاطرات ویژه مانند پرتوها، میزان حرارت مضر و همچنین راحتی فرد در آن پوشش از اهمیت خاصی برخوردار است. لباس های کامل و یکپارچه را نیز می توان از جمله این موارد بر شمرد.

ماسک ها و تجهیزات حفاظت از دستگاه تنفسی

این تجهیزات عبارتند از ماسک های قابل تعویض (نظير ماسک N95 که اغلب به عنوان ماسک گرد و غبار شناخته می شود)، ماسکهای تصفیه کننده و خالص کننده های هوا و همچنین تجهیزات تأمین کننده های هوا. همواره ترجیحی آن است که شرایط اتمسفر آزمایشگاه با راه های دیگری که در روش های مواجهه با مخاطرات عنوان شد – نظیر روش های کنترل مهندسی در حدی قرار داشته باشد که نیاز چندانی به این گونه تجهیزات نباشد مگر در موارد خاص نظیر شرایط اضطراری، تعویض کپسول گازهای سمی و …. البته در زمان استفاده از تجهیزاتی که گرد و غبار (ذرات معلق) ایجاد می کنند استفاده از ماسکهای گرد و غبار نظير N95 توصیه می شود که به هیچ وجه در مقابل گازها و بخارات تأثیری ندارد. شایان ذکر است ماسک های تصفیه کننده هوا تأثیری بر کاهش احتمالی میزان اکسیژن موجود در هوای آزمایشگاه ندارند و آن را جبران نمی کنند .

محافظ های شنوایی

تجهیزاتی که به صورت گوشی های جاذب صوت و پلاگ های داخل گوشی و یا تجهیزات مشابه ساخته می شوند تا در صورت بالا بودن میزان شدت صوت در آزمایشگاه – نظیر زمانی که برخی تجهیزات خاص در حال کار هستند – آن را به میزان حد مجاز و یا کمتر از آن که با توجه به زمان مواجهه با صدا تعیین می گردد، تقلیل دهند.

محافظت از پاها

تمهیداتی جهت محافظت از پای تمامی کارکنان، دانشجویان و افرادی که به آزمایشگاه وارد می شوند ضروری است. زیرا خطرات بالقوه تماس با عوامل زیان آور شیمیایی، فیزیکی، بیولوژیکی و ارگونومیکی این افراد را تهدید می نماید. به عنوان مثال کفش های چرمی برای تماس طولانی مدت مستقیم با مواد شیمیایی طراحی نشده اند و در این خصوص استفاده از چکمه های لاستیکی مقاوم در برابر مواد شیمیایی ضروری است. همچنین استفاده از کاورهای پولادی پنجه پا، کفش های پنجه فولادی برای انجام کارهای سنگین و یا پوشیدن چکمه های مقاوم به مواد شیمیایی در هنگام حمل و نقل، جابجایی و یا سر و کار داشتن با مقادیر بالای مواد شیمیایی الزامی است.

جمع بندی

با توجه به اهمیت استفاده از تجهیزات حفاظت انفرادی در آزمایشگاه به منظور محافظت از خود در برابر خطرات احتمالی موجود در آزمایشگاه، در این مقاله به معرفی انواع این تجهیزات شامل محافظ های چشم و صورت، محافظ دست، لباس های حفاظتی، ماسک و تجهیزات حفاظت تنفسی، محافظ های شنوایی و محافظ های پاها پرداخته شد.

 

دیدگاه خود را اینجا قرار دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.